Acil çıkış koltuğuna her yolcu oturamaz: bu koltukta oturan kişi, tahliye durumunda ekibe yardım etmeye hazır ve bunu yapabilecek durumda olmalıdır. AB kuralları çocukla seyahat eden yolcuların, refakatsiz çocukların, duyusal ya da hareket kısıtı olan yolcuların, zihinsel engeli olanların ve belirli diğer grupların bu koltuklara oturmasına izin vermez. Avantajı çoğu zaman daha fazla bacak mesafesidir; ancak bu bir hak değil, bir sorumluluktur.
Acil çıkış koltuğunda oturan kişinin görevi nedir?
Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) sıkça sorulan sorular sayfasında çıkış yanındaki koltukta oturan yolcunun tahliye sırasında kabin ekibine yardım etmeye istekli ve yardım edebilecek durumda olması gerektiğini belirtir. Bu görev, çıkışın açılmasının güvenli olup olmadığını değerlendirmeyi ve gerekirse diğer yolcuları başka çıkışlara yönlendirmeyi içerebilir. Türk Hava Yolları’nın uçak tiplerine göre hazırladığı yolcu bilgilendirme kartları da acil çıkış sırasındaki yolcuların çıkışı açmaktan, diğer yolcuları çıkışa yönlendirmekten ve tahliyeye yardımcı olmaktan sorumlu olduğunu yazar; bu sorumluluğu yerine getiremeyecek yolcudan kabin ekibinden yer değişikliği istemesi beklenir.
Kimler oturamaz?
EASA’ya göre AB kurallarında şu yolcular çıkışa doğrudan erişimi olan koltuklarda oturamaz:
- Çocukla seyahat eden yolcular,
- Refakatsiz çocuklar,
- Duyusal veya hareket kısıtı olan, kalıcı ya da geçici engeli bulunan yolcular,
- Zihinsel engeli olan yolcular,
- Yaşı veya başka bir engeli nedeniyle görevi yerine getiremeyecek yolcular,
- Sınır dışı edilenler, ülkeye kabul edilmeyenler ve gözaltındaki kişiler.
EASA ayrıca havayollarının kendi ek kurallarını, örneğin asgari yaş sınırını koyabileceğini belirtir. Bu yüzden “kaç yaşından itibaren oturulur?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; havayolunun koşullarına bakmanız gerekir.
Avantajı gerçekten bacak mesafesi mi?
EASA, bu koltukların çıkış alanındaki ek boşluk nedeniyle çoğu zaman daha fazla bacak mesafesi sunduğunu söyler ve bu boşluğun sertifikasyon kurallarıyla belirlendiğini ekler. “Çoğu zaman” kelimesi önemlidir: her acil çıkış sırasında aynı genişlik bulunmaz ve koltuk sıraları uçak tipine göre değişir. Bu avantajın bedeli de havayoluna bağlıdır; EASA’nın sayfası bu koltukların ücretinden söz etmez, bu yüzden ek ücreti havayolundan öğrenin.
Havalimanında ve uçakta ne olur?
EASA, uygun yolcuların uçuş öncesi bir çıkış brifingi aldığını, kabin ekibinin uygun bulmadığı kişileri başka bir koltuğa alabileceğini ve sırada bulunan çıkış koltuklarının kalkış, iniş ve taksi sırasında boş bırakılmaması gerektiğini söylüyor. Yani bu koltuğu satın aldıysanız da kabin ekibi, sizin görevi yerine getiremeyeceğinizi düşünürse yerinizi değiştirebilir. Bu durumda ücret iadesi gibi konular havayolunun koşullarına bağlıdır; bilet koşullarınızı kontrol edin. THY’nin kartlarına göre acil çıkış sırasında bütün kişisel eşyalar ve el bagajları baş üstü dolaplara yerleştirilmelidir; yani ayaklarınızın önüne çanta koyamazsınız.
Çocukla seyahat edenler neden bu koltuğa oturamaz?
Kural, çocuğa kötü davranmak ya da kimseyi cezalandırmak için konmaz; mantığı tahliyenin işleyişindedir. Çıkış koltuğundaki kişinin ilk saniyelerde çıkışı değerlendirmesi ve başkalarını yönlendirmesi beklenir. Yanında bir çocuk veya bebek olan yolcu aynı anda iki sorumluluğu taşıyamayacağı için EASA listesinde çocukla seyahat edenler ve refakatsiz çocuklar ayrı ayrı sayılmıştır. Bu nedenle ek bacak mesafesi uğruna ailecek bu sıralara yerleşmeyi denemeyin; ekip sizi başka bir koltuğa alacaktır.
Koltuk yanlışlıkla atanırsa ne yapmalısınız?
Bazen çevrimiçi sistem, uygun olmayan bir yolcuya bile bu koltuğu atayabilir. Bu durumda kabin ekibi ya da yer hizmetleri personeli sizden yer değiştirmenizi isteyebilir; tartışmak yerine nedeni sorun ve alternatif koltuk talep edin. Ek ücretle seçtiğiniz bir koltuktan indirildiyseniz, ücretin iadesinin havayolunun koşullarına bağlı olduğunu unutmayın; ödeme ekranının ve bilet koşulunun görüntüsünü saklayıp havayoluna yazılı başvurun. Sonuçta bu kural, tahliyede kritik görev taşıdığı için uygulanır; ekibin yönlendirmesi güvenlik kararıdır.
Seçerken kendinize hangi soruları sormalısınız?
- Yardıma ihtiyacım olmadan çıkışı açıp başkalarına talimat verebilir miyim? Cevabınız kesin evet değilse oturmayın.
- Yanımda çocuk, bebek veya yardıma ihtiyacı olan biri var mı? Varsa bu koltuklar uygun değildir.
- Kabin ekibinin talimatını anlayıp uygulayabilir miyim? Dil, işitme veya görme konusunda tereddüdünüz varsa ekibe önceden söyleyin.
- Koltuk için ek ücret ödenecekse değer mi? Uçuş süresi, boyunuz ve el bagajı alışkanlığınızı birlikte düşünün.
- Havayolunun asgari yaş ve diğer koşulları nedir? Biletinizdeki koltuk seçimi sayfasında veya havayolunun yardım sayfasında okuyun.
Sık yapılan üç yanlış varsayım
- “Her havayolunda yaş sınırı aynıdır.” Değildir. EASA asgari yaş gibi ek kuralları havayollarının koyabileceğini söylüyor; bu yüzden kuralı bileti aldığınız havayolunun sayfasında okuyun.
- “Geniş koltuk, ücretsiz upgrade demektir.” EASA’nın sayfası ücretten söz etmez; ücretli mi ücretsiz mi olduğu havayoluna bağlıdır. Ödeme ekranında koltuğun etiketini ve ücreti görmeden onaylamayın.
- “Bir kere oturunca kimse karışmaz.” Kabin ekibi uygun bulmadığı yolcuyu yer değiştirebilir; ayrıca sıra, kalkış ve iniş sırasında boş bırakılamaz.
Seçmeden önce son kontrol
Uçuştan önce havayolunun koltuk seçimi veya yolcu hizmetleri sayfasında acil çıkış koşullarını okuyun. Koşulları karşıladığınızdan emin değilseniz seçmeyin ve ekibe bunu söylemekten çekinmeyin. Yanınızda küçük bir çocuk, hareket kısıtı olan biri ya da çıkışı açmanıza engel olabilecek bir rahatsızlık varsa bu koltuklardan vazgeçmek en doğrusudur. Daha güvenli ve konforlu bir uçuş için ayrıca uçakta giyilecek kıyafetler konusuna da göz atabilirsiniz; tahliye ihtimali göz önüne alındığında rahat hareket ettiren giysi ve ayakkabı önemlidir.
Sağlık sorunum veya engelim varsa ne yapmalıyım?
Hareket kısıtı, kalça veya diz sorunu, ameliyat sonrası dönem gibi durumlarda bu koltuğu seçmeyin; havayoluna önceden bildirip uygun koltuk isteyin. Sağlıkla ilgili kararlar için doktorunuza danışın. Engelli ve hareket kısıtlı yolcular için hazırlıkları Erişilebilir Seyahat rehberimizde topladık. Çocuk ve bebekle seyahatte koltuk düzeni için Bebek ve Çocukla Uçak Seyahati yazısına bakın.
Koltuk seçimini yalnızca bacak mesafesi için değil, uçuş tipine göre de yapabilirsiniz; bunun için Uçakta En İyi Koltuk Hangisi? yazısı pencere, koridor ve ön/arka seçeneklerini karşılaştırıyor. El bagajı kuralları için Kabin Bagajı Kuralları yazısı kullanılabilir.
Resmî kaynak olarak EASA’nın acil çıkış koltukları sorusu ve havayolunuzun kendi koşulları esas alınmalıdır.
Özetle
Acil çıkış koltuğu, tahliyede kabin ekibine yardım edebilecek yolcular içindir; EASA’ya göre çocukla seyahat edenler, refakatsiz çocuklar ve hareket ya da algı kısıtı olan yolcular oturamaz, havayolları asgari yaş gibi ek koşullar koyabilir; avantajı çoğu zaman daha fazla bacak mesafesidir ve ek ücreti havayoluna göre değişir, bu yüzden görevi yerine getiremeyeceğinizi düşünüyorsanız seçmeyin.
